Lý thuyết thiên văn

Giải đáp mọi thắc mắc về hiện tượng nguyệt thực

Chào mừng các bạn đã trở lại với thienvanhoc.edu.vn, trang web hàng đầu cung cấp kiến thức và thông tin chi tiết về các hiện tượng thiên văn. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá một trong những sự kiện thiên văn độc đáo và huyền bí nhất – Nguyệt thực.

Nguyệt thực không chỉ là một hiện tượng thiên văn đẹp mắt mà còn mang đến cho chúng ta cái nhìn sâu sắc về cách thức vận hành của vũ trụ. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích chi tiết về nguyên nhân xảy ra nguyệt thực, các loại nguyệt thực khác nhau và ý nghĩa của chúng đối với con người qua các thời đại. Hãy cùng chúng tôi khám phá những bí ẩn của nguyệt thực và hiểu thêm về tầm quan trọng của nó trong lịch sử thiên văn học.

Nguyệt thực là gì?

Nguyệt thực là gì?

Nguyệt thực xảy ra khi Trái Đất chặn toàn bộ hoặc một phần ánh sáng từ Mặt Trời tới Mặt Trăng. Hiện tượng này chỉ có thể xảy ra trong giai đoạn Trăng tròn. Nếu Trái Đất, Mặt Trăng và Mặt Trời nằm thẳng hàng, nguyệt thực toàn phần sẽ diễn ra. Nếu sự liên kết của chúng không hoàn toàn chính xác, người quan sát sẽ thấy nguyệt thực một phần hoặc nguyệt thực nửa tối – hoặc không có nguyệt thực nào cả.

Các loại nguyệt thực

Có ba loại nguyệt thực: toàn phần, một phần, và nửa tối. Hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn về từng loại.

Nguyệt thực toàn phần

Nguyệt thực toàn phần

Nguyệt thực toàn phần là loại ngoạn mục nhất trong ba loại. Nó xảy ra khi Mặt Trời, Trái Đất, và Mặt Trăng thẳng hàng. Trái Đất nằm giữa Mặt Trăng và Mặt Trời, che phủ toàn bộ Mặt Trăng bằng bóng tối của nó. Điều thú vị là Mặt Trăng không biến mất hoàn toàn khi xảy ra nguyệt thực toàn phần mà chuyển sang màu đỏ sẫm. Tại sao điều này xảy ra?

Mặc dù Trái Đất chặn hết ánh sáng Mặt Trời trực tiếp, một phần nhỏ ánh sáng bị khúc xạ qua bầu khí quyển của Trái Đất và chiếu tới bề mặt Mặt Trăng. Bầu khí quyển của chúng ta phân tán ánh sáng màu xanh lam nhưng cho phép ánh sáng màu đỏ đi qua. Vì vậy, Mặt Trăng có màu đỏ trong nguyệt thực toàn phần, thường được gọi là “Trăng Máu”.

Nguyệt thực một phần

Nguyệt thực một phần

Nguyệt thực một phần xảy ra khi chỉ một phần của Mặt Trăng bị bóng tối của Trái Đất che phủ. Hiện tượng này diễn ra khi Mặt Trời, Trái Đất, và Mặt Trăng không thẳng hàng hoàn hảo. Trong loại nguyệt thực này, chỉ một phần của Mặt Trăng trở nên tối và có màu đỏ.

Nguyệt thực nửa tối

Nguyệt thực nửa tối

Nguyệt thực nửa tối xảy ra khi Mặt Trăng đi qua vùng nửa tối – phần bên ngoài của bóng Trái Đất. Đây là loại nguyệt thực ít được chú ý nhất; đối với người quan sát tinh mắt, Mặt Trăng chỉ tối hơn bình thường một chút.

Phân biệt nhật thực và nhật thực

Phân biệt nhật thực và nhật thực

Nguyệt thực

  • Nguyệt thực xảy ra vào ban đêm khi Mặt Trăng bị bóng của Trái Đất che phủ.
  • Nguyệt thực chỉ xảy ra khi Trăng tròn.
  • Nguyệt thực có thể được quan sát từ bất kỳ nơi nào ở phía đêm của Trái Đất vì bóng của Trái Đất rất lớn so với Mặt Trăng.

Nhật thực

  • Nhật thực xảy ra vào ban ngày khi Mặt Trời bị Mặt Trăng che phủ khi nhìn từ Trái Đất.
  • Nhật thực chỉ xảy ra khi Trăng non.
  • Nhật thực chỉ có thể nhìn thấy từ những vị trí cụ thể nơi bóng của Mặt Trăng rơi xuống, do bóng của Mặt Trăng nhỏ hơn nhiều so với Trái Đất.

Có một sự thật thú vị là nhật thực và nguyệt thực thường xuất hiện theo cặp, với nhật thực xảy ra khoảng hai tuần trước hoặc sau nguyệt thực.

Nếu bạn nhầm lẫn giữa nhật thực và nguyệt thực, hãy nhớ: khi Mặt Trời tối, đó là nhật thực; khi Mặt Trăng tối, đó là nguyệt thực.

Lần nguyệt thực tiếp theo là khi nào?

Lần nguyệt thực tiếp theo là khi nào?

Lần nguyệt thực tiếp theo sẽ diễn ra vào ngày 25 tháng 3 năm 2024, và đây sẽ là nguyệt thực nửa tối. Hiện tượng này sẽ được quan sát từ phần lớn châu Âu, Bắc Mỹ, Nam Mỹ, phía bắc và phía đông châu Á, phần lớn Australia, phần lớn châu Phi, Bắc Cực, và Nam Cực. Pha tối đa của nguyệt thực sẽ xảy ra vào lúc 07:12 GMT.

Sau đó, nguyệt thực một phần sẽ xảy ra vào ngày 18 tháng 9 năm 2024. Hiện tượng này có thể được nhìn thấy từ châu Âu, phần lớn châu Á, châu Phi, Bắc Mỹ, Nam Mỹ, Bắc Cực, và Nam Cực. Pha tối đa của nguyệt thực sẽ vào lúc 02:44 GMT. Đặc biệt, Mặt Trăng bị che khuất sẽ là Siêu Trăng. Bạn có thể tìm hiểu thêm về thuật ngữ này trong bài viết chuyên biệt của chúng tôi.

Nguyệt thực xảy ra thường xuyên như thế nào?

Nguyệt thực xảy ra thường xuyên như thế nào?

Như chúng tôi đã đề cập, nguyệt thực luôn xảy ra vào Trăng tròn. Tuy nhiên, không phải Trăng tròn nào cũng xảy ra nguyệt thực. Nguyên nhân là quỹ đạo của Mặt Trăng nghiêng khoảng 5 độ so với quỹ đạo Trái Đất, khiến Mặt Trăng thường di chuyển phía trên hoặc phía dưới bóng của Trái Đất khi Trăng tròn. Trung bình mỗi năm có hai lần nguyệt thực. Số lần nguyệt thực tối đa trong một năm là năm lần, mặc dù điều này rất hiếm. Lần cuối cùng có năm lần nguyệt thực trong một năm là vào năm 1879; lần tiếp theo sẽ xảy ra vào năm 2132.

Nguyệt thực toàn phần xảy ra trung bình cứ sau 2,5 năm ở bất kỳ địa điểm nào. Khoảng 35% tổng số nguyệt thực là nguyệt thực toàn phần.

Theo NASA, ít nhất hai lần nguyệt thực một phần xảy ra mỗi năm. Nếu chỉ tính riêng nguyệt thực một phần, chúng thường xảy ra mỗi năm một lần hoặc hai năm một lần. Khoảng 30% tổng số nguyệt thực là nguyệt thực một phần.

Nguyệt thực kéo dài trong bao lâu?

Nguyệt thực kéo dài trong bao lâu?

Không giống như nhật thực chỉ kéo dài vài phút, nguyệt thực có thể kéo dài hàng giờ. Điều này là do bóng của Trái Đất khá lớn so với kích thước của Mặt Trăng. Nguyệt thực toàn phần có thể kéo dài đến hai giờ, và nguyệt thực một phần có thể kéo dài lâu hơn.

Nguyệt thực toàn phần dài nhất thế kỷ 21 xảy ra vào ngày 27 tháng 7 năm 2018, với pha toàn phần kéo dài 102 phút 57 giây. Lần nguyệt thực toàn phần tiếp theo có độ dài tương tự sẽ diễn ra vào năm 3107, kéo dài 106 phút 13 giây.

Nguyệt thực một phần dài nhất trong gần 600 năm diễn ra vào ngày 19 tháng 11 năm 2021, kéo dài 3 giờ 28 phút và 23 giây. Trước đó, nguyệt thực một phần có độ dài tương tự đã xảy ra vào ngày 18 tháng 2 năm 1440, kéo dài 3 giờ 28 phút và 46 giây. Nguyệt thực một phần vào tháng 11 năm 2021 sẽ là dài nhất trong 648 năm tới, cho đến nguyệt thực vào ngày 8 tháng 2 năm 2669, kéo dài 3 giờ 30 phút và 2 giây.

Câu hỏi thường gặp về nguyệt thực

Câu hỏi thường gặp về nguyệt thực

Câu 1: Có thể xem nguyệt thực ở đâu?

Nguyệt thực có thể được nhìn thấy từ bất kỳ nơi nào trên thế giới nơi Mặt Trăng ở phía trên đường chân trời. Nói cách khác, bạn chỉ cần ở phía đêm của Trái Đất vào thời điểm xảy ra nguyệt thực để quan sát nó.

Câu 2: Tại sao không có nguyệt thực hàng tháng?

Nguyệt thực không xảy ra hàng tháng vào ngày Trăng tròn vì quỹ đạo của Mặt Trăng và Trái Đất không nằm trên cùng một mặt phẳng. Hầu hết thời gian, Mặt Trăng đi qua phía trên hoặc phía dưới bóng của Trái Đất khi Trăng tròn. Hãy xem video của chúng tôi để hiểu rõ hơn lý do tại sao nguyệt thực không xảy ra hàng tháng.

Câu 3: Mặt Trăng trông như thế nào khi có nguyệt thực?

Khi nguyệt thực toàn phần, Mặt Trăng có màu đỏ và thường được gọi là “Trăng Máu”. Khi nguyệt thực một phần, một phần của Mặt Trăng sẽ tối hơn. Trong nguyệt thực nửa tối, Mặt Trăng sẽ chỉ tối hơn một chút – chỉ những người quan sát tinh tường mới có thể nhận ra điều này.

Câu 4: Mặt Trăng đỏ có ý nghĩa gì?

“Trăng Đỏ” và “Trăng Máu” chỉ đơn giản là những cái tên thay thế cho nguyệt thực toàn phần. Mặt Trăng bị che khuất trông có màu đỏ vì ánh sáng Mặt Trời bị khúc xạ và tán xạ bởi bầu khí quyển Trái Đất, chỉ có ánh sáng màu đỏ chiếu tới bề mặt Mặt Trăng.

Câu 5: Có an toàn khi nhìn vào nguyệt thực?

Không giống như việc quan sát nhật thực (cần có bộ lọc Mặt Trời đặc biệt), việc quan sát nguyệt thực hoàn toàn an toàn cho mắt. Điều này là do Mặt Trăng không tự phát ra ánh sáng mà chỉ phản chiếu ánh sáng Mặt Trời.

Qua bài viết này, hi vọng bạn đã có thể hiểu rõ hơn về nguyệt thực – một trong những hiện tượng thiên văn kỳ thú nhất mà thiên nhiên ban tặng cho chúng ta. Nguyệt thực không chỉ là một sự kiện thiên văn để ngắm nhìn; nó còn là một chủ đề nghiên cứu khoa học sâu sắc, mở ra cái nhìn mới mẻ về vũ trụ mà chúng ta đang sống.

Tại thienvanhoc.edu.vn, chúng tôi luôn nỗ lực mang đến cho bạn những thông tin chính xác và thú vị nhất về thiên văn học. Đừng quên theo dõi và trở lại với chúng tôi để tiếp tục khám phá và hiểu sâu hơn về bầu trời đêm. Hãy cùng chia sẻ niềm đam mê với thiên văn và lan tỏa kiến thức này đến mọi người xung quanh bạn.

Tác giả: